Học từ Hallstatt và Lucerne: Cơ hội hình thành mô hình du lịch lòng hồ đẳng cấp tại Việt Nam

Những mô hình du lịch lòng hồ thành công tại châu Âu cho thấy tiềm năng lớn của loại hình du lịch dựa vào cảnh quan mặt nước. Việt Nam đang có đầy đủ điều kiện để phát triển mô hình tương tự, đặc biệt tại các hồ lớn miền Bắc

Du lịch lòng hồ là một trong những mô hình phát triển bền vững được ưa chuộng tại châu Âu, với Hallstatt (Áo) và Lucerne (Thụy Sĩ) là hai ví dụ tiêu biểu. Hallstatt – di sản UNESCO – mặc dù có diện tích nhỏ và dân số thấp, nhưng lại đón hơn 1 triệu lượt khách mỗi năm. Thành công này không đến từ quy mô mà từ cách tổ chức du lịch dựa trên cảnh quan mặt nước, bảo tồn kiến trúc và phát triển sản phẩm du lịch đặc trưng.

Theo phân tích từ UNESCO và Bộ Du lịch Áo, điều quan trọng tạo nên sức hút của Hallstatt là cách kết hợp hài hòa giữa du thuyền, làng di sản, hoạt động tham quan, trải nghiệm văn hóa và kiểm soát môi trường. Hồ Hallstättersee được coi là “trái tim du lịch” của thị trấn, nơi mọi hoạt động di chuyển và tham quan đều xoay quanh mặt nước.

Lucerne là một ví dụ hoàn chỉnh hơn về cách kết hợp giữa hạ tầng hiện đại và cảnh quan tự nhiên. Tại đây, du thuyền trên hồ Lucerne được kết nối đồng bộ với hệ thống giao thông công cộng quốc gia. Du khách có thể dễ dàng kết hợp du thuyền – tàu hỏa – cáp treo để đi tới các điểm du lịch nổi tiếng như núi Rigi hay Pilatus. WTTC đánh giá mô hình này là “hệ sinh thái du lịch mặt nước tiêu biểu của châu Âu”, vừa tạo trải nghiệm sâu sắc cho du khách, vừa tăng hiệu quả kinh tế – xã hội.

Ở góc nhìn chuyên gia, ông David Goodger – Giám đốc điều hành Oxford Economics chuyên phân tích du lịch toàn cầu – cho biết: “Điểm chung của các mô hình du lịch hồ thành công là khả năng định vị sản phẩm dựa trên cảnh quan độc đáo, kết hợp với dịch vụ chất lượng cao và sự điều tiết hợp lý của chính quyền.”

Tại Việt Nam, nhiều chuyên gia của Viện Nghiên cứu Phát triển Du lịch cho rằng điều kiện tự nhiên của các hồ miền Bắc – đặc biệt là Hồ Hòa Bình – có sự tương đồng đáng kể với các điểm đến nổi tiếng châu Âu. Hồ Hòa Bình có diện tích mặt nước rộng, địa hình núi non hùng vĩ, hàng trăm đảo nhỏ và vị trí gần Hà Nội, thuận lợi để hình thành mô hình du lịch lòng hồ quy mô lớn. Không giống các điểm du lịch biển vốn chịu áp lực quá tải, các hồ lớn có không gian đủ rộng để xây dựng sản phẩm du thuyền lưu trú 100–150 cabin mà không ảnh hưởng đến môi trường hay kết cấu tự nhiên.

Một lợi thế khác là nhu cầu du lịch trải nghiệm và nghỉ dưỡng cao cấp đang tăng mạnh tại Việt Nam. Khách nội địa ngày càng ưu tiên không gian yên tĩnh gần thiên nhiên, trong khi khách quốc tế có xu hướng tìm kiếm điểm đến mới và độc đáo. Du lịch lòng hồ với mô hình kết hợp du thuyền – làng văn hóa – dịch vụ bản địa hoàn toàn có thể trở thành dòng sản phẩm độc đáo của Việt Nam trong giai đoạn 2025–2035.

Theo các chuyên gia của WTTC và ITDR, để mô hình này thành công, Việt Nam cần tập trung vào 3 yếu tố: phát triển hạ tầng bền vững, kiểm soát môi trường và xây dựng sản phẩm du lịch mang bản sắc địa phương. Điều này đồng thời mở ra cơ hội thu hút đầu tư tư nhân và hình thành chuỗi giá trị du lịch mới tại các vùng hồ.

Nếu được quy hoạch bài bản, các hồ lớn ở Việt Nam có thể trở thành trung tâm du lịch quy mô quốc tế, tương tự Lucerne hay Hallstatt nhưng mang bản sắc riêng của núi rừng và văn hóa Việt.