Vì sao Việt Nam chưa có du thuyền quy mô lớn – và đâu là dư địa mới cho nhà đầu tư?

Việt Nam có tiềm năng lớn để phát triển du thuyền, nhưng đội tàu hiện nay vẫn chủ yếu là tàu nhỏ và trung bình. Việc nghiên cứu các nguyên nhân và tìm ra những vùng nước phù hợp sẽ giúp mở ra cơ hội cho phân khúc du thuyền quy mô lớn

Việt Nam sở hữu hơn 3.260 km đường bờ biển, hệ thống sông ngòi dày đặc cùng nhiều hồ lớn, tạo ra điều kiện lý tưởng cho phát triển du thuyền. Tuy nhiên, thực tế cho thấy đội tàu du lịch của Việt Nam vẫn chủ yếu ở quy mô nhỏ. Theo thống kê của Sở Du lịch Quảng Ninh, tỉnh có hơn 500 tàu du lịch hoạt động, nhưng chỉ khoảng 177 tàu được phép lưu trú qua đêm; đa số tàu quy mô 20–40 cabin. Du thuyền Ambassador – hiện được xem là tàu lưu trú lớn nhất Việt Nam – cũng chỉ có khoảng 46 cabin. Sự thiếu vắng tàu quy mô lớn trên 100 cabin là điều đáng chú ý khi so sánh với các nước trong khu vực.

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến thực trạng này. Thứ nhất, Vịnh Hạ Long và Vịnh Bái Tử Long là khu vực di sản thiên nhiên thế giới, chịu sự quản lý nghiêm ngặt về sức tải và quy mô tàu nhằm đảm bảo an toàn và bảo tồn môi trường. Giới hạn về chiều dài, chiều rộng và số lượng tàu được phép hoạt động khiến việc đưa tàu lớn vào đây gần như không khả thi.

Thứ hai, chi phí đầu tư cho tàu lớn rất cao. Một du thuyền chất lượng quốc tế 100–150 cabin thường có chi phí hàng trăm tỷ đến hàng nghìn tỷ đồng, chưa kể chi phí duy tu, nhân sự và vận hành. Trong khi đó, thời gian hoàn vốn kéo dài và nhu cầu thị trường nội địa trước đây chủ yếu ở phân khúc tầm trung, khiến nhà đầu tư ít lựa chọn mô hình này.

Thứ ba, hạ tầng cảng đón du thuyền tại Việt Nam còn hạn chế. Mặc dù các cảng quốc tế như Đà Nẵng, Nha Trang hay TP.HCM có thể tiếp nhận tàu lớn, nhưng chủ yếu phục vụ tàu quốc tế, chưa phát triển đồng bộ hệ thống cảng cho du thuyền nội địa quy mô lớn. Thiếu bến chuyên dụng, dịch vụ kỹ thuật và hệ sinh thái cảng là cản trở đáng kể.

Theo PGS.TS Phạm Trung Lương – nguyên Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phát triển Du lịch Việt Nam, việc phát triển du thuyền quy mô lớn “khó triển khai tại các vịnh di sản như Hạ Long do hạn chế về sức tải, nhưng hoàn toàn khả thi tại những vùng mặt nước rộng, độ sâu ổn định và tách biệt khỏi khu vực bảo tồn như Hồ Hòa Bình”.

Ông phân tích thêm:

“Nếu được quy hoạch bài bản, du thuyền lòng hồ có thể tạo ra hệ sinh thái dịch vụ giá trị cao tương tự mô hình du lịch hồ ở Thụy Sĩ và Áo. Việt Nam đang thiếu sản phẩm du lịch đặc trưng mang tính biểu tượng, và du thuyền quy mô lớn hoàn toàn có thể lấp đầy khoảng trống này.”

Cũng theo ông Hà Văn Siêu – Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Du lịch Việt Nam, xu hướng du lịch xanh và các sản phẩm nghỉ dưỡng gần thiên nhiên sẽ là động lực cho thị trường du thuyền nội địa trong 5–10 năm tới. Ông nhận định:

“Các mặt nước kín như hồ thủy điện lớn có ưu thế vượt trội về an toàn, khả năng vận hành quanh năm và chi phí hạ tầng thấp hơn rất nhiều so với du thuyền biển. Đây là dư địa phát triển mà doanh nghiệp trong nước chưa khai thác.”

Hơn nữa, xu hướng tiêu dùng du lịch tại Việt Nam đang thay đổi. Theo khảo sát của Visa và Nielsen, nhóm khách hàng trung lưu – thượng lưu Việt Nam có nhu cầu ngày càng cao đối với sản phẩm du lịch yên tĩnh, trải nghiệm sâu, dịch vụ cao cấp và không gian riêng tư. Du thuyền nội địa quy mô lớn, đặc biệt tại các hồ lớn, có thể đáp ứng đầy đủ các tiêu chí này.

Bên cạnh đó, phát triển du thuyền lòng hồ có thể tạo ra hệ sinh thái dịch vụ đa dạng: nhà hàng, spa, thể thao nước, du lịch văn hóa cộng đồng và các hoạt động ngoài trời. Điều này không chỉ thu hút du khách mà còn tạo sinh kế mới cho người dân địa phương, tăng giá trị kinh tế – xã hội cho khu vực.

Nhìn chung, dù còn nhiều thách thức, Việt Nam đang có thời điểm phù hợp để phát triển du thuyền quy mô lớn theo định hướng bền vững. Việc tìm kiếm các vùng nước phù hợp – đặc biệt các hồ lớn như Hồ Hòa Bình – sẽ mở ra cơ hội cho nhà đầu tư và góp phần định hình một sản phẩm du lịch mang tính biểu tượng mới cho Việt Nam.